Ung thư phổi: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị hiệu quả

Ung thư phổi là gì?

Ung thư phổi là bệnh lý ác tính xảy ra khi các tế bào trong phổi phát triển bất thường, mất kiểm soát và có khả năng xâm lấn, di căn sang các cơ quan khác. Đây là một trong những loại ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn.

Thực tế thăm khám tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt cho thấy, nhiều người bệnh chỉ phát hiện ung thư phổi khi đi khám vì các triệu chứng hô hấp kéo dài như ho dai dẳng, khó thở hoặc đau ngực, trong khi tổn thương đã tồn tại từ trước đó khá lâu.

 

1. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư phổi

1. Ung thư phổi có liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ, trong đó phổ biến nhất gồm:

2. Hút thuốc lá (chủ động hoặc thụ động) – nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi

3. Tiếp xúc lâu dài với khói thuốc, khói bụi, ô nhiễm không khí

4. Phơi nhiễm với hóa chất độc hại như amiăng, radon, kim loại nặng

5. Tiền sử bệnh phổi mạn tính (COPD, xơ phổi)

6. Tiền sử gia đình có người mắc ung thư phổi

7. Tuổi cao, đặc biệt trên 50 tuổi

Ngay cả người không hút thuốc vẫn có nguy cơ mắc ung thư phổi nếu sinh sống hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm kéo dài.

 

2. Phân loại ung thư phổi

Việc phân loại ung thư phổi giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị và tiên lượng bệnh chính xác hơn.

Theo mô bệnh học

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) – chiếm đa số

• Ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC) – tiến triển nhanh, ác tính cao

Theo vị trí

• Ung thư phổi trung tâm

• Ung thư phổi ngoại vi

 

 

3. Triệu chứng ung thư phổi theo từng giai đoạn

Ung thư phổi giai đoạn sớm

Ở giai đoạn đầu, ung thư phổi thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc rất dễ nhầm với các bệnh hô hấp thông thường:

• Ho kéo dài, ho khan hoặc ho có đờm

• Mệt mỏi, sụt cân nhẹ

• Đau ngực thoáng qua

• Khó thở nhẹ khi gắng sức

Nhiều trường hợp ung thư phổi giai đoạn sớm chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi khám sức khỏe định kỳ.

Ung thư phổi giai đoạn tiến triển

Khi ung thư phổi tiến triển, các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn:

1. Ho ra máu

2. Đau ngực liên tục, tăng khi ho hoặc hít sâu

3. Khó thở rõ rệt

4. Khàn tiếng

5. Sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài

Khi ung thư phổi di căn, người bệnh có thể xuất hiện đau xương, đau đầu hoặc rối loạn thần kinh.

 

4. Các phương pháp chẩn đoán ung thư phổi

Chẩn đoán ung thư phổi cần phối hợp nhiều phương pháp nhằm xác định chính xác bản chất khối u và giai đoạn bệnh.

Chẩn đoán hình ảnh

• X-quang phổi

• CT scan ngực

• MRI hoặc PET-CT để đánh giá mức độ xâm lấn và di căn

Nội soi phế quản

Giúp quan sát trực tiếp đường thở và lấy mẫu sinh thiết khi cần thiết.

Sinh thiết và mô bệnh học

Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để khẳng định ung thư phổi, giúp phân loại và định hướng điều trị.

 

5. Người bệnh thực tế được phát hiện ung thư phổi tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt

Tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt, nhiều người bệnh đến khám vì ho kéo dài, khó thở hoặc đau ngực âm ỉ. Qua thăm khám lâm sàng kết hợp chụp CT ngực và sinh thiết, bác sĩ đã phát hiện ung thư phổi ở các giai đoạn khác nhau.

Có trường hợp người bệnh chỉ nghĩ mình mắc viêm phổi hoặc bệnh hô hấp thông thường, tuy nhiên kết quả chẩn đoán xác định ung thư phổi. Nhờ được phát hiện kịp thời, bệnh nhân được hội chẩn chuyên khoa và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Các hình ảnh chẩn đoán sử dụng trong bài viết là tư liệu thực tế tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt, đã được ẩn toàn bộ thông tin cá nhân người bệnh nhằm phục vụ mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng.

 

6. Các giai đoạn ung thư phổi

Ung thư phổi được chia thành nhiều giai đoạn:

1. Giai đoạn sớm: khối u khu trú trong phổi

2. Giai đoạn tiến triển tại chỗ: xâm lấn hạch và mô lân cận

3. Giai đoạn muộn: ung thư phổi di căn xa như não, xương, gan

Giai đoạn phát hiện bệnh có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả điều trị và tiên lượng sống của người mắc ung thư phổi.

 

7. Các phương pháp điều trị ung thư phổi

Việc lựa chọn phương pháp điều trị ung thư phổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: loại ung thư phổi (tế bào nhỏ hay không tế bào nhỏ), giai đoạn bệnh, mức độ xâm lấn – di căn, thể trạng người bệnh và các bệnh lý nền kèm theo. Trong thực hành lâm sàng, điều trị ung thư phổi thường là sự phối hợp của nhiều phương pháp nhằm đạt hiệu quả tối ưu.

7.1 Phẫu thuật trong điều trị ung thư phổi

Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt căn cho ung thư phổi giai đoạn sớm, khi khối u còn khu trú trong phổi và chưa di căn xa. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ hoàn toàn khối u cùng với phần mô phổi bị tổn thương và hệ thống hạch liên quan.

Các hình thức phẫu thuật ung thư phổi có thể bao gồm:

• Cắt một phần phổi (thùy phổi)

• Cắt toàn bộ phổi trong những trường hợp cần thiết

• Nạo vét hạch trung thất để đánh giá và kiểm soát nguy cơ tái phát

Không phải mọi bệnh nhân ung thư phổi đều có thể phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ chức năng hô hấp và tình trạng toàn thân trước khi chỉ định.

7.2 Hóa trị trong điều trị ung thư phổi

Hóa trị sử dụng thuốc để tiêu diệt các tế bào ung thư phổi trên toàn cơ thể. Phương pháp này có thể được chỉ định:

• Trước phẫu thuật nhằm làm nhỏ khối u

• Sau phẫu thuật để giảm nguy cơ tái phát

• Trong các trường hợp ung thư phổi tiến triển hoặc di căn

Hóa trị có thể gây ra một số tác dụng phụ như mệt mỏi, buồn nôn, rụng tóc, suy giảm miễn dịch. Tuy nhiên, với các phác đồ hiện nay, tác dụng phụ đã được kiểm soát tốt hơn, giúp người bệnh ung thư phổi duy trì chất lượng cuộc sống.

7.3 Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư phổi tại chỗ. Phương pháp này thường được áp dụng:

• Kết hợp với hóa trị trong điều trị ung thư phổi tiến triển tại chỗ

• Khi người bệnh không đủ điều kiện phẫu thuật

• Giảm nhẹ triệu chứng ở giai đoạn muộn như đau ngực, khó thở

Xạ trị đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát khối u và cải thiện triệu chứng cho người bệnh ung thư phổi.

7.4 Điều trị nhắm trúng đích

Điều trị nhắm trúng đích là phương pháp hiện đại trong điều trị ung thư phổi, đặc biệt với ung thư phổi không tế bào nhỏ có các đột biến gen đặc hiệu (EGFR, ALK, ROS1…).

Ưu điểm của phương pháp này:

• Tác động chọn lọc lên tế bào ung thư phổi

• Ít ảnh hưởng đến tế bào lành

• Giảm tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống

Trước khi áp dụng, người bệnh ung thư phổi cần được làm xét nghiệm sinh học phân tử để xác định đột biến gen phù hợp.

7.5 Liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư phổi

Liệu pháp miễn dịch giúp kích hoạt hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư phổi. Đây là bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư phổi giai đoạn tiến triển.

Liệu pháp miễn dịch có thể:

• Kéo dài thời gian sống

• Cải thiện chất lượng cuộc sống

• Phối hợp với hóa trị hoặc xạ trị trong một số trường hợp

Không phải bệnh nhân ung thư phổi nào cũng phù hợp với liệu pháp miễn dịch, việc chỉ định cần dựa trên đánh giá chuyên sâu của bác sĩ.

7.6 Điều trị hỗ trợ và chăm sóc giảm nhẹ

Ở giai đoạn muộn, điều trị ung thư phổi không chỉ tập trung vào kiểm soát khối u mà còn chú trọng:

• Giảm đau

• Giảm khó thở

• Cải thiện dinh dưỡng

• Hỗ trợ tâm lý cho người bệnh

Chăm sóc toàn diện giúp người bệnh ung thư phổi duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất có thể trong quá trình điều trị.

8. Tầm soát sớm ung thư phổi – chìa khóa nâng cao hiệu quả điều trị

Ung thư phổi có tỷ lệ tử vong cao chủ yếu do bệnh được phát hiện muộn. Trong khi đó, nếu ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn sớm, khả năng điều trị thành công sẽ tăng lên đáng kể.

Tầm soát ung thư phổi đặc biệt quan trọng đối với nhóm nguy cơ cao. Tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt, nhiều trường hợp ung thư phổi giai đoạn sớm đã được phát hiện thông qua khám sức khỏe định kỳ.

Đối tượng nên tầm soát ung thư phổi

1. Người hút thuốc lá lâu năm hoặc đã từng hút thuốc

2. Người tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc, ô nhiễm không khí

3. Người làm việc trong môi trường hóa chất độc hại

4. Người trên 50 tuổi

5. Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi

Phương pháp tầm soát ung thư phổi

• Chụp CT ngực liều thấp

• Khám sức khỏe định kỳ

• Theo dõi các triệu chứng hô hấp kéo dài

9. Khi nào nên đi khám ung thư phổi?

Bạn nên đi khám sớm ung thư phổi khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

Ho kéo dài trên 2–3 tuần

1. Ho ra máu

2. Khó thở tăng dần

3. Đau ngực không rõ nguyên nhân

4. Khàn tiếng kéo dài

5. Sụt cân nhanh, mệt mỏi không rõ lý do

Đối với người thuộc nhóm nguy cơ cao, ngay cả khi chưa có triệu chứng, việc tầm soát ung thư phổi định kỳ là điều cần thiết để phát hiện bệnh sớm.

10. Thông điệp từ chuyên gia

Ung thư phổi không còn là bệnh không thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Chủ động thăm khám và tầm soát định kỳ tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe phổi lâu dài.

---